Powstanie świata u Witkacego

Stanisław Ignacy Witkiewicz, Stworzenie świata (1921-22)

Leżę tu całkiem naga, nie z żebra stworzona

lecz zwierzęcych skór. Mówią: jesteś tak krucha

i lekka, że ziemia będzie cię trawić do kolejnej

wiosny i ani dnia dłużej. Ten grzech, to przecież

nic, bez przyczyny się z nieba nie spada.

Jeszcze garniecie się do piersi, skowycząc.
Kapryśni, wciąż głodni. Co byście zrobili beze mnie,

gładkiej jak śmierć, pochylonej nad grobem,

żłóbkiem, kocim futrem lub miską pełną jagód?

Ja was wszystkich nakarmię, będę wodzić

na pokuszenie i na tęsknotę. Aż w końcu piekło

otworzy się pełne zębów i kości; ugrzęznę w nim

zielonooka i smukła, niby bezmleczna stara wilczyca

o sierści zmierzwionej od ciągłego ssania.

Przyjdziecie do mnie kalecy, o zaropiałych oczach,

żebym mogła zlizywać krew z waszych kolan, iskać

wszy, wygryzać strupy. Mam ciepły szorstki język;

ukołyszę was nim rozpadniecie się w proch, nim

zacznę przysychać do pościeli, martwa, cuchnąca.

A kiedy mój bóg zawoła: stań się! – powstanę.

I szybko spęcznieję, spełnię się, spękam. Nie z żebra

ulepiona, lecz spomiędzy kłów i gadzich łusek wyrosła,

uklęknę raz jeszcze: naga, karmiąca, odległa.  

Na przekór pieśniom i światłu

przebudzili się nadzy, na podobieństwo nasze
niespokojni. Przywarli do ław, ścian bielonych wstydem;

lęgną się po cichu w spojeniach belek i fasetach.

O posłowie nieba, spójrzcie – gwiazdy mamy

prawie na dłoni. Nie obwieszczajcie tego, co przychodzi

na każde amen, na zdrowie i jak na lekarstwo.

Nie starzejemy się, tylko w piersiach kiełkują guzy

i garb nam na grzbiecie wyrasta. Bydlęta klękają,

ogień krzepnie niby krew na kopytkach, w ubojniach

lub u płotu. Mira, mira nuntiantur. Marzną koty,

śnieg oprósza futro, a tynk trzewiki niedzielne.

Chyba już całkiem odebrało nam mowę. Zastygł śluz,

mróz nozdrza zasklepił; na pamięć wracamy do ciasnych

zapiecków. O pyszna Cassiope, spójrz – gwiazdy

jak na dłoni, a tyle dłoni, że cała noc się pomieści.

Myrtus L.

Moja twarz stała się pobrużdżona i szorstka – marzyłam,

by zrzucić korę, przybrać ciało ciepłe jak wybrzeża Paphos.

Płód kiełkował ospale; w szczelinie, pod sęczkiem.

Razem z wiosną odeszły pierwsze soki, a wkrótce pokarm

szalenie wonny, żywiczny. Tylko patrzyłam na ciebie;

ukruszonego z lędźwi, mojego grzechu i wszystkich snów,

których nie potrafiłam wyśnić do końca. Zasypiałeś na obcych

rękach. Ja – w połogu, z nabrzmiałymi pąkami sutków,

ramiona zaplótłszy w dziecięcą kołyskę, czekałam

z dnia na dzień stając się coraz smuklejsza, nieodporna

na chłód i gibka. A wtedy powróciłeś z rozdartym udem,

cały kwitnący i zapytałeś – myślisz, że teraz łatwiej

będzie mi wschodzić do niej? Korzonki wpuściłem

głęboko – nie wyrwą przecież, nie zabiorą mnie stąd.

Wzeszedłeś nazajutrz, z samego rana. Więdliśmy cierpliwie:

jedno ze zgryzoty, drugie na boskich ustach.

Kozi róg (Marc Chagall)

Marc Chagall, Trzy świece (1940)

A kiedy urodzę syna, będzie miał po nas dłonie i usta –

szeptała, ulatując wysoko ponad dachy, ryneczki utkane

z pierza i potu. Maj rozrastał się niczym bieda po ulicach,

zasłaniał nagie kości, łodyżki zeszłorocznych traw.

Przycupnąwszy pod płotem, rozwarł ramiona. Rozpaliły się

sny na świeczniku, powietrze wezbrało, brzemienne w dźwięki.

Kochankowie patrzyli jak smyczek łechce struny, anielskie

kędziory, opływa gładkie kształty ud – w gęstwinie wilgotnej

ze wstydu, gdzie dotyk splata się z wonią kaliny i włosów.

Wodziły zmysły, gorąco biło po skroniach, gdy tak milczeli

zdjęci prosto z nieba, zatrzymani w pół kroku – pod miastem

ziemia była miękka i tak lekka, że aż strach.

I poczęli rozsypywać się cicho, na pamięć, każde w swoim

smutku. Teraz śpią. W zgniłych deszczułkach, pestkach,

płatkach. A najczęściej w kozim futrze, za lewym uchem –

urodziłam syna, spójrz, wyprawił nam piękny pogrzeb.

Pinus sylvestris L.

Chwycił mróz, pierwszy w tym roku, lepki, rozkojarzony.

Sarnie tropy przecinały ścieżkę białą od nocy i gładką.

Jeszcze parę kroków, syneczku – pamiętam szyszki, okółki

chorobliwie wiotkie, niby ręce kwitnące sińcami

w przegubach. Pędy gęstniały, rozszczepiały się dziko.

Upadłaś w poszycie, jeszcze jesienna, pachnąca chrustem,

do ust ci przymarzały piosneczki. Chwilę błyszczysz, potem

gaśniesz. Nie wierzyłem, kiedy szeptałaś w pościeli –

broń nas, od wszelkiego złego. Światło odbijało się rykoszetem

od drogi. Cała byłaś jasna, nieukończona, wyjęta ze snu

jak pacierz o świcie. Wracaliśmy do leśnej poręby, a może to ja

wracałem, miękko po śniegu, z igliwiem w butach.