Metamorfozy

Hieronymus Bosch, Triptych of Garden of Earthly Delights (1500) - fragment

Pierwsze wyjście na ląd. Oblepieni łuską, śluzem

nie potrafimy zamykać oczu. Piasek do złudzenia

przypomina ikrę (sami sobie gotujemy ten los);

głowy dwoją się i troją, języki przysychają do podniebień

szukając nowego słowa, myśli niewyrażonej i nie-

zapisanej. Sklepienie niebieskie. Czy nauka latania

nie przychodzi zbyt łatwo? Pierwszy rzut kamieniem,

który upada szybciej niż ziarno, zasuszony w rogu

okna motyl-niepylak. To pewne, zestrzelą nas

o świcie, kiedy rozespani wyruszymy na zwiady.

Nie zdążymy nakarmić młodych, wyskubać błota

spod piór; zastygli w ciemnym, dzikim mięsie

z całą pewnością przekroczymy granice dobrego

smaku. Składając skrzydła pełne naderwanych ścięgien

i zsiniałych mięśni, połkniemy noc. Pierwszy kęs: wiersz

jak kość stojącą w gardle. Nasze szczątki spływające

do jednego morza.

Prahistoria

Schodzę coraz głębiej. Warstwy popiołów i gliny

powlekają brzusiec naczynia; palec boży na wysokości

ucha (perkoziej główki). Pępek. Pępowina. Następna

poszlaka w poszukiwaniu wykładni czasu: kto wspomni

Boscha, rozjątrzy diabła w dzbanku? Powiedz albo

powiedź mnie na pokuszenie; rozetnę wszystkie chore

miejsca, z których jak resztka krwi wysączy się symbol.

Zastygną szybko – pełne ropni bądź zakrzepów,

zanim odnajdę dno: pierwsze wyciosane ostrze. 

Stygmaty (Duda-Gracz)

Jerzy Duda-Gracz, Wiosna (1997)

Obdarzeni miłością, konturem – miękką kreską

pytamy: którędy na drugi brzeg? Tam ciała blakną

wolniej i wysuszone odpadają jak płaty farby.

Runęły mosty. Zastygając w jednym pokoju

okrywamy pledem nogi (przypominają dwa patyki

podbite pożółkłą podeszwą – pamiętasz? ta piszczel

wciąż straszy: zza stołu, psiej budy, wychodka).

Zetrzyjmy pot ze skroni, śmierć stanie się znośniejszą;

jej szorstkie futro pozostawi na rękach zapach łoju.

I znów przyjdzie wietrzny, brudny marzec,

a mężczyźni zasiądą na progach, patrosząc jagnięta;

ze strachu cuchnące mięso. Drogą spłyną mydliny

i krew; wartkie strumienie pomyj, z których

powstawać będziemy od nowa i układać się do snu

na poboczach, miękkich poduszkach mleczy.

Cicho, ciii. Podwórza zaniosły się kaszlem

popiołu. Oderwanie duszy od ciała nastąpiło zbyt

szybko; resztki materii przylgnęły do płotu,

by nie ugiąć się pod ciężarem własnych głów.

Postscriptum z dzikich pól

Budzisz się nad ranem z myślą – wykolejam się. 
Tonę. Zaledwie cienki pas lądu dzieli nas od zupełnej ciszy.
Hortyca. Zabory, porohy. Echo, echa rozkołysane,
głębokie, aż chce się zanurzyć dłonie i czekać.

Step. Cały skwierczy; farba łuszczy się z nadproży i ramion
krucyfiksu. Płowieją bukwy, wstążki, włosy – wystarczy odchylić
głowę. A ty co czujesz – wolność, pustkę? Wdrażamy się
w siebie. Cietrzewie tokują o świcie, coś pęka, syczy

i cyka. Cykady. Wypełniamy się, spełniamy – lekko.
Lżej? Nie jestem pewna, czy jeszcze wzrok mnie prowadzi do ciebie,
czy już oślepłam, a ty przybrałeś barwę traw. Błądząc językiem
zlizuję pot. Nektar. Oddechy, echo, echa – nic więcej.

Powstanie świata u Witkacego

Stanisław Ignacy Witkiewicz, Stworzenie świata (1921-22)

Leżę tu całkiem naga, nie z żebra stworzona

lecz zwierzęcych skór. Mówią: jesteś tak krucha

i lekka, że ziemia będzie cię trawić do kolejnej

wiosny i ani dnia dłużej. Ten grzech, to przecież

nic, bez przyczyny się z nieba nie spada.

Jeszcze garniecie się do piersi, skowycząc.
Kapryśni, wciąż głodni. Co byście zrobili beze mnie,

gładkiej jak śmierć, pochylonej nad grobem,

żłóbkiem, kocim futrem lub miską pełną jagód?

Ja was wszystkich nakarmię, będę wodzić

na pokuszenie i na tęsknotę. Aż w końcu piekło

otworzy się pełne zębów i kości; ugrzęznę w nim

zielonooka i smukła, niby bezmleczna stara wilczyca

o sierści zmierzwionej od ciągłego ssania.

Przyjdziecie do mnie kalecy, o zaropiałych oczach,

żebym mogła zlizywać krew z waszych kolan, iskać

wszy, wygryzać strupy. Mam ciepły szorstki język;

ukołyszę was nim rozpadniecie się w proch, nim

zacznę przysychać do pościeli, martwa, cuchnąca.

A kiedy mój bóg zawoła: stań się! – powstanę.

I szybko spęcznieję, spełnię się, spękam. Nie z żebra

ulepiona, lecz spomiędzy kłów i gadzich łusek wyrosła,

uklęknę raz jeszcze: naga, karmiąca, odległa.