Sztetl (szkic)

Bruno Schulz, Adela i Edzio

Adela stopy ma białe i miękkie, za każdym razem,

kiedy przymyka powieki, podskórnie wędrują szeregi

pluskiew. Podbródek trzyma uniesiony wysoko, gdzieś

w stronę balkonu – i tylko między rzęsami rozkwitają

frywolnie sny, a we włosach plącze się zapach maciejki.

Po drugiej stronie nie ma już nikogo; młody kaleka

dotarł do domu na czworakach. Na szybie pozostały

ślady palców i nosa – przypominają bukiet kwiatów,

niedokończone listy, takie tłuste, słone od potu.

Nadszedł świt, nad gankiem błyszczą dachy miasta.

Pokraczne kamieniczki, pomniki – smętne zjawy

z oczodołami zalepionymi miodem, plastrami słońca.

Cienie, drżące osiki pełzające po wzgórkach ulic.

Ostatnie błogosławieństwo wybrzmiewa skargą:

ledwie zawiśnie na ścianach przy wierzbinie lub czerwonych

jabłkach, a ciała obrastać będą w modlitwy i wystrzały –

krótkie pociągnięcia ołówka. W oczach zagnieżdżą się

odpryski szkła i farb. Senne mozaiki. Przywidzenia.

Uroczysko (akwarela)

Jerzy Duda-Gracz, Szumiąca. Trio fortepianowe g-moll

Łydki ma chude jak szczapy. Noc wygięła się nad nią w pałąk
i wsiąka w chropowatość papieru. Spójrz, panienka z bagien jest
całkiem naga. Jej lico przybiera rumieniec jabłka, a rude kosmyki
opadają na rozdeptane drogi, omszałe płoty i resztki chałup.

Jesteście smukłe jak osiki, wy polskie zmory. Oplata was lepiech
i rumianek, zielne sukno snuje się między palcami jak mgła.
A niech no się który skusi, to różańce zaczną szemrać na rozstajach
niczym wisielec na przednówku. Skóra będzie sina i nabrzmiała,

zaś woda zdrowa i przeklęta. Niech się święci woda, dobra woda,
powała i próg; gdzie w kuchni zapiecek, a w pokoju trumna.

Drohobycz (portretowanie ulicy)

Pamięć kończy się na krągłościach kocich łbów i ciał

przylegających do białych jak mleko matki ubrań.

Deszcz zapłodnił już ogrody przy Sienkiewicza. Miękko

zsuwa się po rynnie, by spłynąć na przełaj chodnikiem.

Wcale nie wyglądamy jak duchy. Do twarzy nam

w starych płaszczach, trzewikach, smutkach. Jesteśmy

widzialni i piękni do bólu: ja z warkoczem, naręczem

śliwek. Ty ulepiony z lepszej gliny i zdrowszej krwi.

Jeszcze kryjemy się w ramach obrazów, kołyszemy

wolno niby sny wciśnięte w głębię perspektyw.

One unoszą się nad dachami jak spopielone akwarele,

zdziczałe róże i nazwy ulic, których nikt nie pamięta.

Wytopy

zima była niczym narośl na żywym, gotowym do miłości
ciele. nadziei mieliśmy mnóstwo: tyle co sikorek za oknem
i słoniny rozwieszonej na gałęziach zdziczałych śliw.

ani krzty bólu. żółty piec kaflowy, poranny zgrzyt żeliwnych
drzwiczek. kuchenne ściany przesiąkały szumem odbiorników,
rozmowami po północy i dźwiękiem radzieckiej pozytywki.

dalej było już tylko jasno i ciepło. może swetry mieliśmy
grubsze, a może troska topiła śniegi i tkała z nich obejścia
pełne rozgadanych strumyków.

Wilcza jagoda

a wracała do niego jak się wraca do przystani. do snów jałowych
jak skóra dziecka i rybie łuski. był wieczór. paliła papierosa, strzepując
popiół do rzeki; upadał lekko, jakby miał przemienić się w ptaka.
tylko paznokcie okraszone czerwienią raziły mocniej niż dym
i ścieżka wrastała w bose stopy i sukienkę. przed nią leżały poletka
zaszyte głogiem, parszywe nory, błyszczące owadzie odwłoki.

wtedy pomyślała, że ma bardzo ładną szyję, a piersi jędrne i białe.
i odeszła.

Długość snu i cienia

Maj pęczniał w deszczu jak zakażona skóra. Wiadra były miękkie
i śliskie, studnie czekały na dzieci lub chwiejące się na łapkach kocięta.
Babka zrywała piwonie, na Boże Ciało, na ołtarz. Mówiła coś
o snach i modlitwach, bólu kręgosłupa, gotowanej kaszy.

Nie była stara, tylko nieco zmęczona, te same szczupłe palce, oczy,
nos. Do ogrodu zabierała mnie zawsze, kiedy pytałam o zdrowie.
Nie rozmawiałyśmy o drzewach, które obumarły dawno temu
na tym cmentarzysku dla psów i świń. Było zbyt duszno.

Gdzieś między fiołkami a krzewinkami truskawek, potem
przy furtce, gdzie rosły róże. Z łebkami wplecionymi w drut
przypominały przerażone kobiety, które wtulają piersi
w jedyne na świecie ciało. Lęk chronił je od upadku w błoto.
Między kurze i kacze tropy, paszę i obierzyny z ziemniaków.

Diabelska edukacja

kiedyś czas wpełznie pod wycieraczki. zapali księżyce.
otworzy chlebaki i tanie wina, których nie wypijemy do końca.

wtedy powiem:
nie śpij.

i zbadamy puls ścieżek. skóra zwabi komary, niespokojne noce.
policzy ćmy na żarówkach. snom rozkaże, by wylazły spod podłóg,
podpaliły ostatnie drwa i zaskwierczały w piecu.

a ja powiem:
kochaj.

Symetria

uczymy się spijać sny, deszcz i wódkę.
za plecami stoją drzewa jak nagie kobiety
z włosami rozwścieczonymi przez wiatr.

i jeszcze więcej pocałunków, więcej
rąk wrastających w siebie, w nas, w noc
krakowską i jasną.

Witraże

Wychodzimy z lata. Zagnieżdżeni w sierpniach

ciepłych i jasnych. W myślach niosących zapach siana,

mokrego drewna. Kiedy dotykasz, nawet najdziksze

ścieżki prowadzą do domu. Gdzie moje ciało. Moje

ciało składające się z ziemi przyprawionej wilgocią.

Mój język rodzący słowa śliskie i nieuchwytne. Moje

usta żyjące barwą odbitą.

I nie ma drzew, które wrastałyby mocniej w ramiona.

Nie ma miast wrysowanych delikatniej w linie naszych

brwi. Jeśli jesteśmy naprawdę, to powiedz, gdzie zaczyna się

obłęd: czy w opuszkach palców czy na ścianie

poruszonej światłami nocnych lamp.

Jeśli jesteśmy, to przypomnij, gdzie skończył się siwy

Beskid, nasze cienie i krótkie sny. Odbierzmy sobie wzrok,

by znów stać się powietrzem. Wodą. Przydrożną

czeremchą. Lisim futrem.

Ugór

nabierali w płuca dymu spod strzech. ogniska mruczały
cicho, omijając ich ubrania i włosy. patrzył na nią a potem
na krzyże ropiejące przy nagich rozstajach, gęsi wszywające
w niebo dźwięk troparionu. mieli pajdę chleba za pazuchą
i życiorysy wymalowane na rękach jak smugi torowisk.

myślał, tyle drogi do świtu; i ziemia tak głucha,
że można się na niej kochać nie mówiąc o miłości.
jesień wolno zasychała na progach. tylko najpłytsze sny
były w stanie wyczuć łoskot kół pod miastem, a z błota
ulepić siedliska i dnie przeraźliwie białe.